जनकपुर

जनकपुरधाम मधेश प्रदेशको सांस्कृतिक हृदय हो, जहाँ जानकी मन्दिरको छहारीमा दिनभर तीर्थयात्री र व्यापारीहरूको भीडभाड लाग्छ, तर साँझ ढल्किनेबित्तिकै बजार वरपरका गल्ली र रेलवे स्टेशन क्षेत्र सुम्सुम्म हुँदै जान्छ। यो सहर न ज्यादै ठूलो न ज्यादै सानो हो — बजार, मन्दिर परिसर र स्टेशन वरिपरि नै धेरैको जीवन घुमिरहेको हुन्छ। सरकारी तथ्यांक अनुसार मधेश प्रदेशको औसत वार्षिक घरपरिवार आम्दानी करिब रु. २,८८,००० रहेको छ, जुन देशकै सबैभन्दा कम प्रदेशहरूमध्ये पर्छ, त्यसैले यहाँ धेरै परिवार दिनको छाक टार्नकै लागि सङ्घर्ष गरिरहेका हुन्छन्। जनकपुरमा बेघरहरूको छुट्टै आधिकारिक गणना अझै भएको छैन, तर काठमाडौं उपत्यकामा सन् २०१८ मा गरिएको एक रातको सर्वेक्षणले १,३७३ जना खुला सडकमा सुतेको फेला पारेको थियो — त्यही सन्दर्भमा हेर्दा जनकपुरको बस पार्क र स्टेशन वरपर पनि हरेक रात दर्जनौं मानिसले खुला आकाशमुनि रात बिताउँछन् भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ। नेपाल रेडक्रस सोसाइटी धनुषा शाखाले खाद्यान्न र न्यानो लुगाको सहयोग गर्ने गर्छ, कम्युनिटी सेल्फ रिलायन्स सेन्टरले भूमिहीन र गरिब परिवारलाई कानुनी तथा आर्थिक सहयोग दिन्छ, र जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका वडा कार्यालयहरूले जाडोयाममा कहिलेकाहीं अस्थायी शिविर र कम्बल वितरण गर्ने गर्छन्। यदि तपाईं यहाँ टुहुरो वा एक्लो महसुस गर्दै हुनुहुन्छ भने सम्झनुहोस् — यो सहरका साँघुरा गल्लीले पनि धेरैलाई रातको ओत दिएका छन्, र तपाईं आज पनि उभिनुभएको छ भन्ने कुरा नै आफैंमा एउटा साहसको प्रमाण हो।